Egmond aan Zee. Het muzikale programma van de visserijdag werd geheel gevuld met Egmondse koren en muzikanten, te veel om in dit bestek op te noemen. Ook het Derper dialect kwam deze dag natuurlijk weer aan bod. Olaf Wijker verraste met eigen Derper liedjes zoals ‘Ouw kêep’, en ‘Op de strangt van Derrep éb ik êel wat iertjes legge’. Fie Rozing Jannek en Engel Konijn hielden hun praatje in het ‘derpers’ doorspekt met in onbruik geraakte uitdrukkingen die menigeen een lach ontlokte, hoewel de belangstelling wat tegen viel. Er was van alles te doen bij de reddingboot, de Pinck en in de Prins Hendrik. Historisch Egmond verkocht de 1000e vlag en schreef nieuwe abonnees op Geestgronden in. De dames in klederdracht deden weer goede zaken in hun boekenstal waar ze elke visserijdag de opgespaarde boeken over de zee en over Egmond verkopen ten behoeve van de O.K. kerk. Ze werden vaak op de foto gezet. 'Windjewaai'
De visserijdag heeft altijd mooi weer, maar deze keer was het ‘windjewaai’ en af en toe een bui. Het was ‘halen en brengen’. ‘s Morgens bij het opbouwen leek het helemaal niks te worden, maar toch viel het nog mee, ook met de drukte, ook al was deelname aan de markt iets minder. Met het zonnetje erbij was het af en toe nog best lekker en bij een buitje werd er geschuild onder de kraampjes of je kon de tentoonstelling in de O.K. kerk bekijken of in het museum. De vis smaakte bij dit weer des te beter.
Het was ondanks alles een echte visserijdag. Hulde aan alle vrijwilligers, aan ieder die in een kraampje stond en de spullen daarvoor organiseerde (vaak jaar in jaar uit) aan de vele zangeressen, zangers, muzikanten, sponsors en organisatoren zonder wie dit feest niet mogelijk is. CK
Contact 31 maart 2010:Noord-Hollandse dialectenmiddag in Opdam: Het Derps verslóft ’n bêetje
“Mâad, ôverdraif íet zow!”
Fie en Jannek op het toneel met hun Derper praatje. tekst en foto Carla Kager
Obdam/Egmond aan Zee. Het is de Noord-Hollandse dialectenmiddag: dorpshuis De Brink in Obdam is tot de laatste plaats bezet met zo’n drie honderd man. Op het toneel korte sketches, anekdotes en liedjes in het Zaans, Huizers , Wierings, Tessels en West-Fries. Halverwege ook twee Egmondse dames: Jannek Konijn en Fie Rozing, met hun tweespraak in het Derps. Kortom: het is een kostelijke middag, die in Egmond herhaling verdient in een of andere vorm, los van wat er al gebeurt op de visserijdag.
“Auw je mongd"
Het is met het Derps al net als met de andere dialecten: “Het versloft ’n bêetje”, zegt Jannek die in het dagelijks leven ook gewoon Derps praat. Speciaal voor de dames is er een tafeltje op het toneel gezet en dat geeft meteen een lekker sfeertje. Fie: “We kwakkele aardeg de winter dêer íh.” Jannek: “Auw je mongd, we benne d’r nag lang iet….” De zaal lacht. Jannek speelt met verve de grootste snapperd, maar vlak Fie niet uit en wat zijn ze samen op dreef. Respectievelijk tachtig en zevenentachtig lentes jong. Bij Westfriese toneelstukjes schuilt de humor vaak in dommigheid van de hoofdpersonen. Maar de Derper dames hebben juist een actuele eigenwijze kijk op het dagelijks leven en staan hun mannetje. “ Ja mâad, me nachtponnetje kon mit goed fesoen giemeer an de lain dis ik zeg têge die van main, joi gaat èrres ’n kwak strippekaarte ále….” Aan de reacties uit de zaal is te merken dat het Derps en de Derper humor uitstekend wordt begrepen. Mensen grijpen naar hun hoofd of naar elkaar en lachen om de paar zinnen. Let wel: het is niet het dialect zelf dat ‘belachelijk’ is, maar een sterke tekst met de vaart erin die de dames op het lijf is geschreven. We zullen niet alles verraden, want hopelijk wordt dit optreden binnenkort in Egmond eens herhaald. Menigeen die deze middag optreedt in Obdam, zoals de droogkomische Henk Snip en Aris Bouwens en de Deurloupers met hun Westfriese liedjes zouden het hier ook goed doen. Egmond heeft bovendien zelf nog wel wat Derper talent o.a. bij de Zâalnêelden, de Skarrebekken en bij Keetje & Co.
Jaap Eeltink
“Alle eer voor Jaap Eeltink hoor,” zegt Paulien Rozing, de dochter van Fie, als we haar later spreken. Zij heeft op basis van een oude voordracht en columns van Jaap de samenspraak van Jannek en Fie op papier gezet en hier en daar de tekst wat ingekort en aangepast. Goed gedaan. In de jaren ‘90 stond Jaap Eeltink † wekelijks in het Contact met de Egmonden met zijn column: “Wat zegge we”. Hij liet dan twee Derper wijfies met elkaar praten over het leven in Egmond en menigeen las dat altijd het eerst. Hiervan is destijds een boek uitgebracht met dezelfde titel. Op de voorplaat staan Guurtje Dekker en Fie Rozing, het tweetal dat in die jaren wel eens een samenspraak opvoerde. Later kwam Jannek in de plaats van Guurtje en tegenwoordig treedt Jannek elke Visserijdag op met haar zoon Engel, die ook de tekst maakt. Er komt altijd veel publiek op af. Wat sommige andere Derpers sporadisch in het Contact schreven, werd maar wat graag gelezen en uitgeknipt. Het toont aan hoe waardevol het is om het Derper dialect levend te houden. Dat vindt ook Stichting Historisch Egmond, die in de persoon van Aad Baltus was betrokken bij de organisatie van deze middag.
Fries of Hollands dialect?
In Noord-Holland zijn een tiental dialecten waarvan het Derps apart staat vermeld in de dialectenatlas. Het is een dorpstaal, die uitsluitend in Egmond aan Zee voorkomt, terwijl het West-Fries een streektaal is. Oorspronkelijk spraken we allemaal Oud-Fries, de kustbewoners van Vlaanderen tot halverwege Denemarken. Later is daar in onze contreien het Hollands overheen gekomen, maar er zijn wel overblijfselen uit het Fries. Het Derps heeft met sommige dialecten gemeen dat de h vaak wordt weggelaten en juist weer toegevoegd aan andere woorden. Zoals in een Enkhuizens spotzinnetje: “een ‘aan op een ‘outen ‘ekkie hen een ‘ennetje der bie”. Ook in andere delen van het land was het dialect lange tijd minder populair. Men vond het boers klinken of dom, maar die tijd ligt achter ons, volgens enkele sprekers op deze dialectenmiddag. Juist nu we een wereldburger aan het worden zijn, leren we weer de waarde te zien van het eigen dialect. Streektaal is in! In een aantal plaatsen in Noord-Holland is men actief bezig met het dialect maar in andere gebieden gebeurt weinig. Daarom is op initiatief van het Westfries Genootschap en Creatief Westfries een werkgroep dialecten in Noord-Holland (DINH) in het leven geroepen. Stichting Historisch Egmond doet hierin mee en wil graag een aanzet geven in Egmond aan Zee om te komen tot een echte Derper werkgroep dialect. Want immers, als er verder niets gebeurt dan is de kans groot dat het Derps verdwijnt en dat zou eeuwig zonde zijn. Het boek van Jaap Eeltink is uitverkocht, evenals het Derper woordenboek dat later is uitgebracht. Er is dus niets meer in het Derps op de markt. Om te beginnen is het goed om eens te inventariseren wat er al in dialect op papier, op film, dvd of op geluidsband staat. Ieder die iets heeft, of die op de een of andere manier wil meewerken, wordt van harte uitgenodigd om contact op te nemen met Aad Baltus, Zeeweg 32, 1931VJ Egmond aan Zee, tel. 506 6271, of een mail te sturen via deze website.